Middelenafhankelijke hoofdpijn

Heeft u 15 of meer dagen per maand hoofdpijn? Grote kans dat u dan middelenafhankelijke hoofdpijn heeft. Deze chronische, relatief onbekende maar veel voorkomende vorm van hoofdpijn wordt veroorzaakt door overmatig gebruik van pijnstillers (bij hoofdpijnklachten) en/of coffeïne. Het lastige van deze kwaal is dat veel mensen niet weten dat de hoofdpijn niet overgaat, maar juist erger wordt door het gebruik van pijnstillers. Goede voorlichting is dus essentieel.

Daarom hebben de drogisterijen in 2005 en 2006 gedurende 2 maanden extra aandacht besteed aan dit thema door middel van een landelijke voorlichtingscampagne. Beide campagnes startten op Nationale Hoofdpijndag en waren georganiseerd door het Centraal Bureau Drogisterijbedrijven (CBD) in samenwerking met de Vereniging van Hoofdpijnpatiënten.

Signaleren en doorverwijzen

Doel van de drogisterijcampagne is mensen met middelenafhankelijke hoofdpijn te bereiken en ze aan te sporen naar de huisarts of een regionaal hoofdpijncentrum te gaan. Tegelijkertijd wil het CBD via deze campagne de risicogroepen waarschuwen voor de ernstige gevolgen van overmatig gebruik van pijnstillers en/of coffeïne. Tot de risicogroepen behoren met name migrainepatiënten en personen met langzaam in frequentie toenemende hoofdpijnaanvallen.

Meer dan 95% van de mensen met hoofdpijn gaat niet naar de huisarts, maar koopt zelf pijnstillers zonder recept. Maar liefst 80% doet dat bij de drogist. Dat betekent dat de drogist een belangrijke rol kan spelen bij het terugdringen van middelenafhankelijke hoofdpijn. De Nederlandse drogisterijen brengen het thema daarom onder de aandacht via een campagne met raamposters en brochures. Daarnaast zijn op Nationale Hoofdpijndag, het patiëntencongres van de Nederlandse Vereniging van Hoofdpijnpatiënten, de voorlichtingsbrochures beschikbaar voor bezoekers van het congres. Het onderwerp wordt behandeld tijdens de sessie Chronische Dagelijkse Hoofdpijn.

Wat zijn de symptomen en hoe kom je er vanaf?

Er is grote kans op middelenafhankelijke hoofdpijn als iemand:

  • 15 of meer dagen per maand hoofdpijn heeft; én
  • drie of meer dagen per week pijnstillers tegen hoofdpijn gebruikt; of
  • dagelijks in totaal minstens vijf producten met coffeïne (bijvoorbeeld koffie, thee, cola of andere coffeïnehoudende dranken) gebruikt.

Ook hoofdpijn bij het wakker worden en toenemend gebruik van pijnstillers (omdat ze niet meer werken) kan wijzen op middelenafhankelijke hoofdpijn. Drogisten zijn speciaal geïnstrueerd over dit onderwerp. Klanten van wie zij vermoeden dat ze aan middelenafhankelijke hoofdpijn lijden, raden zij dringend aan om hiermee naar hun huisarts of een gespecialiseerd hoofdpijncentrum te gaan. De enige remedie is namelijk helemaal stoppen met het gebruiken van de geneesmiddelen of de producten met coffeïne die de klachten veroorzaken. Daarbij is intensieve medische begeleiding nodig, want door de ontwenningsverschijnselen zullen de klachten de eerste tien dagen tot drie weken vaak juist verergeren. Soms zijn in dat geval zelfs aanvullende medische maatregelen nodig. Het ontwennen is een kwestie van veel doorzettingsvermogen, maar absoluut nodig om van de klachten af te komen.

Voorlichting over zelfzorg van groot belang

De introductie van de nieuwe Hoofdpijnstandaard van het Nederlandse Huisartsengenootschap (NHG) was voor de drogisterijen de aanleiding om in januari 2005 de eerste voorlichtingscampagne over middelenafhankelijke hoofdpijn te starten, in nauwe samenwerking met de Vereniging van Hoofdpijnpatiënten.

En met succes: het aantal informatieverzoeken bij de Vereniging van Hoofdpijnpatiënten verdubbelde en er was een duidelijke toename van het aantal meldingen bij de circa 30 regionale hoofdpijncentra. Toch blijft het nodig om het onderwerp onder de aandacht te brengen. Veel mensen zijn namelijk niet op de hoogte van het bestaan van deze vorm van hoofdpijn en weten niet dat ze ermee naar de huisarts moeten. Voorlichting en deskundig advies op de verkooppunten van pijnstillers is en blijft dus ontzettend belangrijk. De drogisterijbranche is verheugd dat in de Geneesmiddelenwet (2007) de noodzaak van voorlichting en toezicht bij de verkoop van zelfzorggeneesmiddelen officieel is vastgelegd. Dit is van groot belang om gezondheidsschade door verkeerd gebruik van zelfzorggeneesmiddelen zoveel mogelijk te beperken.

Bij dit artikel is gebruik gemaakt van de deskundigheid van de Nederlandse Vereniging van Hoofdpijnpatiënten (mevr. A. Mensing, medewerker Patiëntenzaken & PR van de Nederlandse Vereniging van Hoofdpijnpatiënten) en de VNHC (de heer J.L.v.d.Zwan, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Hoofdpijn Centra en werkzaam als hoofdpijn gespecialiseerd neuroloog in het Meander Medisch Centrum te Amersfoort).

Meer informatie

  • Bezoek voor meer informatie over dit onderwerp www.hoofdpijnpatienten.nl (Nederlandse Vereniging voor Hoofdpijnpatiënten) of bel de hoofdpijnlijn 0900- 2020590 tussen 10.00 - 12.00 en 14.00 -16.00 uur, € 0,25 per minuut.
  • Meer informatie over de Nationale Hoofdpijndag van de Vereniging van Hoofdpijnpatiënten vindt u op www.hoofdpijnpatienten.nl.

Download de folder