Zelfzorgcongres 2014: kwaliteit, zichtbaarheid en samenwerking

Hoe kan zelfzorg als schakel in de zorgketen op een goede en verantwoorde manier worden ingericht zodat de zorgconsument ondersteund wordt in zijn rol van ‘manager van de eigen gezondheid’? Welke rol kan de drogist hierin spelen? Deze vragen stonden centraal tijdens het landelijke Zelfzorgcongres op 3 maart in Paleis Soestdijk.

Belangrijkste conclusies: kwaliteit, zichtbaarheid en samenwerking zijn de belangrijkste succesfactoren. De drogist moet de juiste vakkennis hebben en dit ook meer laten zien, om daarmee vertrouwen te wekken bij huisarts en consument. Drogisten en huisartsen moeten meer samenwerken, bijvoorbeeld door de zelfzorgvoorlichting door drogist en huisarts beter op één lijn te brengen. En tot slot: wat voorop moet staan, is het belang van de consument om manager van eigen gezondheid te kunnen zijn en niet de kostenbesparing op gezondheidszorg.

Waarom een congres?

Het congres is een initiatief van het Centraal Bureau Drogisterijbedrijven (CBD) en Neels Consultancy. "Door de maatregelen die momenteel vanuit de overheid genomen worden om de gezondheidszorg betaalbaar en toekomstbestendig te maken, zal er een groter beroep worden gedaan op de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van de consument," vertelt Marten Hummel, directeur van het CBD. "De consument zal meer kosten voor het behoud en verbetering van zijn gezondheid voor eigen rekening moeten nemen. Er is een duidelijke trend zichtbaar waarbij de focus van ziekte en zorg verschuift naar gezondheid en preventie. Kijken naar wat mensen zelf kunnen, voordat een beroep wordt gedaan op de zorg. Op het congres is gekeken op welke manier hier invulling aan gegeven kan worden. Wij denken dat overheid en zorgsector veel meer gebruik zouden kunnen maken van de mogelijkheden van de drogist als voorportaal van de huisarts.”

Zelfzorg vanuit verschillende perspectieven

De gastsprekers op het congres gaven elk vanuit hun eigen perspectief hun visie op dit vraagstuk. Zo ging Bram Stegeman van de Landelijke Huisartsenvereniging in op het thema zelfzorg in de huisartsenpraktijk. Waarbij ook bleek dat de drogisten en huisartsen elkaar in feite nog niet goed genoeg kennen. Dit congres zou een eerste stap kunnen zijn naar meer samenwerking tussen beide beroepsgroepen, aldus Stegeman. Ook de Raad voor de Volksgezondheid was vertegenwoordigd met een presentatie door Flip van Sloten over zelfzorg in het kader van ziektepreventie en beperking van ziektekosten. Ruud Coolen van Brakel van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik ging in op de verhouding tussen de eerstelijns- en nuldelijnszorg (zelfzorg). Hij was van mening dat het tijd is voor een soort van poortwachter in de nuldelijnszorg die de consument helpt met zijn eigen gezondheidszorg en de juiste keuzes te maken (zelfzorg of naar de huisarts). In dat opzicht ziet hij een belangrijke rol weggelegd voor de drogist. Hij benadrukte daarbij het belang van goed advies en de rol die het kwaliteitssysteem van het keurmerk Erkend Specialist in Zelfzorg daarbij speelt.

Advies

Interessant intermezzo vormde een interview met twee drogisten die vertelden over advisering in de praktijk. Drogisten geven naar schatting ruim 68 miljoen adviezen per jaar. Zij hebben dagelijks en op een laagdrempelige manier contact met consumenten over gezondheidsvragen en kunnen hierdoor een nuttige vraagbaakfunctie vervullen. Dat bleek ook uit wat de drogisten tijdens het congres vertelden. Wat hen opviel was het gebrek aan kennis bij de consument over zelfzorg: veel klanten denken te weten welk middel ze nodig hebben, maar als je doorvraagt, blijkt er in veel gevallen een ander advies uit te komen. Ook werd ingegaan op de vraag waar de grenzen van zelfzorg liggen: in welk geval verwijs je een klant bijvoorbeeld door naar de huisarts.

Vertrouwen, samenwerking en zichtbaarheid

PriceWaterhouseCoopers (PwC) sloot af met de resultaten van hun onderzoek naar de manier waarop de drogist een stevigere plek kan krijgen in de gezondheidszorg en wat daarvoor nodig is. Spreker Edwin de Bruijn: “Belangrijk is allereerst vertrouwen van de consument en stakeholders in de deskundigheid van de drogist. Dit in combinatie met de juiste retailbenadering door drogisten die inspeelt op het consumentengedrag van vandaag. Drogisten kunnen vertrouwen wekken door bijvoorbeeld geschoold personeel, de juiste winkelinrichting, communicatie (laten zien wat je kunt en weet), duidelijke positionering en samenwerking. Met name samenwerking tussen drogisten en huisartsen, maar ook andere zorgverleners zoals thuiszorgorganisaties, fysiotherapeuten, kraamzorg en diëtisten."

Beter afstemmen

Zo opperde Carl Jakobs van de Consumentenbond tijdens de groepsdiscussie dat het bijvoorbeeld goed zou zijn om de adviezen van apothekers, huisartsen en drogisten inhoudelijk beter op elkaar af te stemmen. Flip van Sloten (Raad voor de Volksgezondheid en Zorg) gaf aan dat zorgeuro's goed moeten worden besteed, juist omdat de kosten van de zorg in de hand moeten worden gehouden. Dit geldt ook voor de zelfzorg, die de burger zelf uit eigen portemonnee betaalt. Vanuit die optiek is hij voorstander van zelfzorg via de drogist, mits dit op een verantwoorde manier gebeurt. Het kan dan helpen wanneer de huisarts patiënten voor zelfzorgmiddelen die niet in het basispakket van de zorgverzekering zitten naar de drogist verwijst. De drogist kan vermoedelijk ook een rol spelen nu steeds meer zorg wordt gedecentraliseerd naar de gemeente en burgers meer eigen verantwoordelijkheid krijgen voor hun welzijn en gezondheid.

Kwaliteit

Uit het PwC-onderzoek kwam daarnaast naar voren dat de drogist vooral moet blijven werken aan goede kwaliteit bij zelfzorgvoorlichting (‘waarmaken wat je claimt’). Bijvoorbeeld door scholing, bijscholing en door te werken volgens het kwaliteitssysteem van de Erkend Specialist in Zelfzorg, het keurmerk voor verantwoorde zorg in de drogisterij. Tegelijkertijd is het van belang dat drogisten hun kennis meer gaan uitdragen, zodat de zorgconsument weet wat hij van een drogist mag verwachten en daar ook meer gebruik van maakt. Op die manier zal een wisselwerking ontstaan die de drogist een stevigere positie geeft als zelfzorgdeskundige.

De resultaten van het congres worden verwerkt in een paper waarin ook concrete acties geformuleerd worden voor stimulering van de zelfzorg en het bevorderen van een volwaardige rol van de drogist in de zelfzorg.

Noot voor de redactie, niet voor publicatie
 

Met vragen, interviewverzoeken of voor beeldmateriaal kunt u terecht bij het Centraal Bureau Drogisterijbedrijven, Hanneke Bos, via 0346-584200 of h.bos@cbd-maarssen.nl.

Het Centraal Bureau Drogisterijbedrijven is de koepelorganisatie en het kenniscentrum van drogisterijbranche en vertegenwoordigt zowel de zelfstandige drogisten als de filiaalbedrijven. www.drogistensite.nl